Law Ka Ahla: အႏုပညာအေၾကာင္း အႏုပညာ

အႏုပညာအေၾကာင္း အႏုပညာ

ဟန္သစ္ျငိမ္၏ ဖန္တီးမႈ

ေမးခြန္း (၁) ဘယ္လိုအရာမ်ိဳးကို အႏုပညာအျဖစ္သတ္မွတ္မွာလဲ။

All art is an imitation of nature (Seneca)

အႏုပညာဆိုတာ တစ္စံုတစ္ရာဆိုတဲ့ အေျဖလား၊ ရလာဒ္တစ္ခုလား။ ျဖစ္တည္မႈ တစ္ခုလား။

Wiki Dictionary ရဲ႕ အဓိပၸာယ္တစ္ခုမွာေတာ့ အႏုပညာကို Aesthetic value တစ္ခုအျဖစ္ သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ အျခားတစ္ဘက္မွာ ဘာကိုမွ မယ္မယ္ရရ ဆုပ္ကိုင္ႏိုင္ျခင္း မရွိတာကိုေရာ အႏုပညာအျဖစ္ သတ္မွတ္လို႔ မရႏိုင္ဘူးလား။ ဘာမွမရွိတာကို ရွိတယ္လို႔ လက္ခံထားတဲ့ `မရွိျခင္းရဲ႕ ရွိျခင္း´ ဒႆနကေရာ အႏုပညာနဲ႔ ပတ္သက္ေနတာပဲလား။ ျမန္မာအဘိဓာန္က အႏုပညာကို... `ဂီတ၊ ပန္းခ်ီ၊ စာေပ စေသာ သိမ္ေမြ႕ထက္ျမက္ေသာ ပညာရပ္´ လို႔ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုထားတယ္။

အႏုပညာ ဆိုသည့္ စကားလံုးေလးကို (ယေန႔ထက္တိုင္) မည္သူကမွ ျပည့္စံုေအာင္ အဓိပၸာယ္ မဖြင့္ဆိုႏိုင္ခဲ့ပါ။ တတ္စြမ္းသမွ်ေသာ ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ားသည္ တစ္ေယာက္ႏွင့္တစ္ေယာက္ ကဲြလဲြခဲ့ၾကပါသည္။ `အႏုပညာဆိုတာ ဒါေတာ့မဟုတ္ဘူး´ ဟု ေျပာႏိုင္ၾကေသာ္လည္း `အႏုပညာဆိုတာ ဒါပဲ´ ဟူ၍ကား ျပတ္ျပတ္သားသား ဖြင့္ဆိုႏိုင္ခဲ့ျခင္း မရွိခဲ့ၾက။ ထိုသို႔အႏုပညာအေပၚ အျမင္မညီၫြတ္မႈမ်ားသည္ ကြဲလြဲေသာ အႏုပညာ ပံုေဆာင္မႈမ်ားကိုလည္း ျဖစ္ေစခဲ့သည္။
(Source: တာရာမင္းေ၀၊ ၿပိဳင္ျမင္းတို႔ရဲ႕ ခြာသံ)

တစ္ခ်ိန္တုန္းက အႏုပညာေရႊေရာင္ေတာက္ခဲ့တဲ့ ကာလေတြမွာ 'Art for art's sake' ဆိုတဲ့ စကားေလးကို ပဲ့တင္ထပ္မွ် ေျပာစမွတ္ျပဳၾကတယ္။ ကိုေ၀မွဴးသြင္က... `အႏုပညာဆိုတာဟာ အႏုပညာသမားရဲ႕ ထင္ရာျမင္ရာပဲ´ လို႔ မွတ္ခ်က္ျပဳတာကို ၾကားဖူးပါတယ္။ ဆရာ၀င္းေဖျမင့္က အႏုပညာ စကား၀ိုင္းတစ္ခုမွာ... `အႏုပညာဆိုတာ ၾကည္ႏူးမႈ ေပးတယ္။ အႏုပညာ ပစၥည္းေတြက ၾကည့္တဲ့ viewer ကိုေလ ၾကည္ႏူးမႈ တစ္စံုတစ္ခု ေပးတယ္´ လို႔ ေျဖသြားတာ ဖတ္ရဖူးပါတယ္။
(source: http://entertainment.phoewa.com/entertainment/talkshow.aspx?id=2)

အႏုပညာကို အႏုပညာအျဖစ္သတ္မွတ္ျခင္းသည္ ေလထုကို ဓာတ္ခဲြျခင္းႏွင့္ တူပါသည္။ ဓာတ္ခဲြခန္း၌ျဖစ္ေစ၊ ျပင္ပ၌ျဖစ္ေစ ေလထုသည္ ေလထုသာျဖစ္သည္။ ဓာတ္ခဲြခဲြမခဲြခဲြ ေလထုသည္ ေလထုသာျဖစ္သည္။ အလားတူ အႏုပညာသည္လည္း အႏုပညာသာ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုလာလွ်င္ လက္ခံႏိုင္ပါမည္လား။

ဓာတ္ပံု။ ။ ဟန္သစ္ျငိမ္

ေမးခြန္း (၂) အႏုပညာသမားဆိုတာဘယ္လိုလူလဲ။ လူတိုင္း အႏုပညာသမား ျဖစ္ပါသလား။

Every human is an artist. The dream of your life is to make beautiful art. (Don Miguel Ritz)

လူကဲခတ္ပညာမွာေတာ့... `လက္သူူၾကြယ္က လက္ညိွဳးထက္ ရွည္လွ်င္ စိတ္ထားႏူးညံ့ျပီး အႏုပညာကို ျမတ္ႏိုးေသာစိတ္ရွိတတ္သည္´ လို႔ ဆရာမင္းလူရဲ႕ စာအုပ္တစ္အုပ္မွာ ဖတ္ရဖူးတယ္။ အႏုပညာ တင္ဆက္မႈတစ္ခုကို ၾကည့္႐ႈနားေထာင္ ခံစားသည္ဆိုသည္မွာ စိတ္အစာေကၽြးျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အႏုပညာ ဖန္တီးရွင္သည္ စိတ္အစာထုတ္လုပ္သူဟု ဆိုႏိုင္ပါသည္။ ထိုအစာတြင္ ရသဟူေသာ အရသာႏွင့္ လူမႈေရးအသိ ဟူေသာ အာဟာရ ဒြန္တြဲပါ၀င္ေနမွ တန္ဖိုးရွိႏိုင္ပါသည္။

Source: ေအာင္ထင္၀င္း၊ အခံြ အကာ ႏွင့္ အဆီ အႏွစ္၊ ႐ုပ္ရွင္ေတးကဗ်ာ ရသစံုမဂၢဇင္း၊ အတြဲ (၂၄) အမွတ္ (၉)၊ ၂၀၀၈ စက္တင္ဘာလ)

`အႏုပညာမႈျပဳသူသည္ အႏုပညာသမားဘဲ... ... အႏုပညာသည္တို႔သည္ အၾကမ္းသမားမ်ား မဟုတ္မူ၍ အႏုျပဳသမားမ်ားပါတည္း။ လူသာမန္တို႔ထက္ ပိုမိုခံစားတတ္ၾကသူမ်ားပါတည္း´ ဟု ဆရာဦးေဆာက္ပန္းက အႏုပညာသမားဆိုတဲ့ စာတန္းေလးတစ္ခုမွာ ေရးထားတာ ဖတ္ရဖူးပါတယ္။ `ေရကာတာလုပ္ေဆာက္တတ္တဲ့ ဘီဗားဖ်ံေလးတစ္ေကာင္ကို လက္ညိႇဳးထိုးၿပီး ထိုဖ်ံေလးသည္ အႏုပညာရွင္ေလာ... ထိုေရကာတာသည္ အႏုပညာပစၥည္းေလာ´ ဟု ပညာရွင္ေတြ အျငင္းပြားခဲ့ၾကတာကို ဆရာ တာရာမင္းေ၀ေရးတဲ့ ၿပိဳင္ျမင္းတို႔ရဲ႕ ခြာသံစာအုပ္ထဲမွာ ဖတ္ခဲ့ရဖူးပါသည္။ စစ္မွန္သည့္ ပန္းခ်ီသမားတစ္ေယာက္ျဖစ္လာရန္ မည္သည့္ရာထူး၊ ေငြေၾကး၊ အရွိန္အ၀ါ၊ ပကာသနတို႕ႏွင့္မွ် လုပ္ယူ၍မရ၊ အႏုပညာအေပၚ ႐ိုးသားစြာ သစၥာရွိဖို႕ လိုအပ္သည္။
(Source: ပန္းခ်ီ၀သုန္၊ ဘ၀ႏွင့္ လက္ရာမ်ား ေလ့လာခ်က္ ဘဲြ႕ယူစာတမ္းမ်ား)

ေမးခြန္း (၃) အႏုပညာတစ္ခုျဖစ္ဖုိ႔ ဘယ္လို ခံယူခ်က္ေတြလိုအပ္ပါသလဲ။

One of the greatest pains to human nature is the pain of a new idea (Walter Bagehot)

ခံယူခ်က္မရွိရင္ အႏုပညာသမား မစစ္ဘူးလို႔ တခ်ိဳ႕က ေျပာၾကေလရဲ႕။ ခံယူခ်က္ဆိုတာ ခံစားခ်က္ကေန ဆင့္ပြားလာတာလား၊ အေတြ႕အၾကံဳကေန အရင္းတည္လာတာလား။ ဘာကိုမွ မခံယူထားတဲ့ ဘာသီအိုရီေတြမွ မရွိတဲ့ လူတစ္ေယာက္မွာ ဘာအႏုပညာမွ မရွိေတာ့ဘူးလား ဆိုတာကိုလည္း စဥ္းစားၾကည့္ဖို႔ လိုမယ္ထင္ပါတယ္။ မည္သည့္ အႏုပညာဖန္တီးမႈ လက္ရာမဆို လူ႔ယဥ္ေက်းမႈ၊ လူ႔အက်ိဳးစီးပြားတိုးတက္မႈကို ပံ့ပိုးေထာက္ကူႏိုင္ရမည္။ မည္မွ်ပင္ အႏုပညာလက္ရာ ေျမာက္ပါေစ အေတြးအျမင္ အဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ၿပီး စိတ္ဓာတ္ခြန္အား ခ်ည့္နဲ႔ေနလွ်င္ ေစ်းသည္ေလး၏ အေရာင္ဆိုးထားေသာ ေရာင္းကုန္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ဘာမ်ား ျခားနားဦးမည္နည္း။
(Source: ေအာင္ထင္၀င္း၊ အခံြ အကာ ႏွင့္ အဆီ အႏွစ္၊ ႐ုပ္ရွင္ေတးကဗ်ာ ရသစံုမဂၢဇင္း၊ အတြဲ (၂၄) အမွတ္ (၉)၊ ၂၀၀၈ စက္တင္ဘာလ)

Everything has its beauty but not everyone sees it. (Confucious)

Is truth relative? ဆိုတဲ့စကားေလးကို ၾကားဖူးမယ္ထင္ပါတယ္။ အမွန္တရားကိုေတာင္ သံသယ၀င္ေနမွေတာ့ ဘယ္ခံယူခ်က္ကို အမွန္လို႔ ယံုၾကည္ၾကမွာလဲ ဆိုတဲ့ အျငင္းအခုန္ ျပဳမႈေတြ ေတာ္ေတာ္ေလး ေခတ္စားခဲ့ဖူးပါတယ္။ ၾကည့္သူရဲ႕ ႐ႈေထာင့္ေပၚမွာ မူတည္ၿပီး ေျပာင္းလဲႏိုင္တဲ့ `ႀကိဳက္တယ္၊ ႏွစ္သက္တယ္ ဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြေနာက္ကို လိုက္ၿပီး အႏုပညာကို ေျပာင္းလဲ ဖန္တီးရမွာလား။ အႏုပညာဟာ ထည့္တဲ့ခြက္ကို လိုက္ၿပီးေျပာင္းလဲရတဲ့ အရည္ေတြရဲ႕ သေဘာသဘာ၀မ်ိဳး ရွိပါသလား။ `ေလးသည္ေတာ္ေကာင္း တစ္ေယာက္၏ ေက်ာ္ၾကားျခင္းသည္ သူ၏ျမားေၾကာင့္မဟုတ္၊ သူ၏ ခ်ိန္သားကိုက္မႈေၾကာင့္ျဖစ္သည္... `ျမား´ ျပႆနာထက္ ခ်ိန္သားကိုက္ေအာင္ ပစ္ႏိုင္စြမ္းေစမည့္ `အႏုပညာအရည္အခ်င္း´ ျပႆနာက ပိုအေရးႀကီးသည္´ ဟု ဆရာတာရာမင္းေ၀က ၿပိဳင္ျမင္းတို႔ရဲ႕ ခြာသံမွာ ေရးသားထားပါသည္။

ေမးခြန္း (၄) အႏုပညာသမားတိုင္း ခံစားခ်က္၊ ခံယူခ်က္ရွိပါသလား။

Art has never been made while thinking of art (Niko Stumpo)

ဟန္ေရးျပ ဖန္တီးတာမဟုတ္ဘဲနဲ႔ ရင္ဘတ္ထဲက တကယ္ထြက္လာတာဆိုရင္ အႏုပညာျဖစ္တယ္လို႔ တခ်ိဳ႕က သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ `နားရြက္နဲ႔ သီဆိုမွ အႏုပညာေျမာက္မယ္ဆိုရင္ နားရြက္နဲ႔ပဲ ဆိုပါမယ္´ ဆိုၿပီး အဆိုေတာ္ ကိုထူးအိမ္သင္က ေျပာသြားခဲ့ဖူးပါတယ္။ ႏွာေခါင္းနဲ႔ ပုေလြမႈတ္ျပတာ၊ ခ်ိဳင္းၾကားထဲ လက္ညႇပ္ၿပီး ႏွဲမႈတ္သံမ်ိဳး ဖန္တီးျပတာ စတာေတြကို အထူးအဆန္းေတြျပတဲ့ တီဗီြအစီအစဥ္တစ္ခုမွာ ၾကည့္ဖူးပါတယ္။ အႏုပညာလား အဆန္းပညာလား ေ၀ခဲြရခက္သြားပါတယ္။ `ရွိျခင္းနဲ႔ မရွိျခင္းကို ခံစားႏိုင္တာ အႏုပညာသမား´ လို႔ ကိုပီေကက `ရွိျခင္း၊ မရွိျခင္း ႏွင့္ လူ´ ဆိုတဲ့ ပို႔စ္ေလးမွာ ေရးထားပါတယ္။
(Source: http://pikay.myanmarbloggers.org/2007/12/blog-post_03.html)

ေလာကမွာ အႏုပညာဆိုတာကို လူကပဲသိတာပါ။ လူကပဲခံစားတတ္တာပါ... ... ေလာကႀကီးထဲမွာ အႏုပညာဆန္ဆန္ျဖစ္ပ်က္သမွ် အရာေတြဟာ လူကခံစားတယ္လို႔ ထင္ရွားေနတာခ်ည္းပဲ။ လူကသာ မခံစားရင္၊ မသတ္မွတ္ရင္ အႏုပညာဆိုတာ မရွိပါဘူး။ အရာအားလံုးဟာ သူ႔သေဘာသူေဆာင္ၿပီး ျဖစ္ေနၾကတာ ခ်ည္းပါပဲ။

(တာရာမင္းေ၀၊ ၿပိဳင္ျမင္းတို႔ရဲ႕ ခြာသံ)

ငယ္ငယ္က ၾကားဖူးတဲ့ပံုျပင္တစ္ပုဒ္မွာ ျမန္မာေတြနဲ႔ တ႐ုတ္ေတြ ပန္းပုပညာၿပိဳင္တဲ့အခါ သပြတ္သီးေျခာက္ကို ေဆးသုတ္ေပးၿပီး ျမန္မာေတြက အႏိုင္ယူသြားတဲ့ အေၾကာင္းေလးကို သတိရမိပါတယ္။ အဲဒီကေနဆင့္ပြားၿပီး ေမးခြန္းတစ္ခုကို ေတြးၾကည့္မိပါေတာ့တယ္။

ေမးခြန္း (၅) ခံစားခ်က္၊ ခံယူခ်က္ေတြမပါဘဲနဲ႔ေကာ အႏုပညာကို ဖန္တီးလို႔ မရႏိုင္ဘူးလား။

Not only can we create art, art creates us (Maria Eskenasy)

အႏုပညာတစ္ခုဟာ ႏွလံုးသားက ေပါက္ဖြားလာတာလား။ Gifted, Talented ဆိုတဲ့ ပါရမီေတြ၊ အထံုေတြပါမွ ျဖစ္လာတာလား။ ဦးေႏွာက္နဲ႔ ႏွလံုးသားဆိုၿပီး ရွိတဲ့ေနရာမွာ ဘယ္အရာက အႏုပညာကို ဖန္တီးတာပါလဲ။ ျဖတ္သန္းလာခဲ့တဲ့ အေတြ႕အၾကံဳေပၚ မူတည္ၿပီး ဘ၀အႏုပညာဆိုတာ ျဖစ္တည္လာတာလား။ Oxford Dictionary မွာေတာ့ Art ဆိုတာ... 'The application of creative skills and imagination to express ideas or feelings' လို႔ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ထားေလရဲ႕။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ပါ။ အႏုပညာ၏ အသက္ဆိုသည္ ဆန္းသစ္တီထြင္မႈ ျဖစ္ပါသည္။ အတုျမင္ အတတ္သင္ (တင္သြင္း) မႈ မ်ားလည္း အက်ံဳး၀င္ပါသည္။ ေနာင္လည္းထြင္၊ သင္ေနၾကရဦးမည္သာ ျဖစ္သည္။ ေဟာင္းတာကဲၿပီး ဆိုးတာနည္းေအာင္ အားထုတ္ၾကရပါမည္။ စတန္႔ထြင္လြန္ကဲသြားလွ်င္ေတာ့ ေၾကာင္သြားတတ္သည့္ သေဘာရွိပါသည္။ ဒါကလည္း ျပႆနာမဟုတ္ပါ။ အႏုပညာဆိုသည္ကား ႐ူးသြပ္ျခင္းတစ္မ်ိဳးပင္ မဟုတ္ပါလား။ ႀကိဳက္သူရွိလွ်င္ သံုးေဆာင္ၾကလိမ့္မည္၊ လိုက္သူရွိလွ်င္ လမ္းျဖစ္သြားလိမ့္မည္။ ေခတ္၏ ေရြးျခယ္မႈ အျဖစ္သမို႔ အခ်ိန္ကာလက အဆံုးျဖတ္ေပးသြားပါလိမ့္မည္။
(Source: ေအာင္ထင္၀င္း၊ အခံြ အကာ ႏွင့္ အဆီ အႏွစ္၊ ႐ုပ္ရွင္ေတးကဗ်ာ ရသစံုမဂၢဇင္း၊ အတြဲ (၂၄) အမွတ္ (၉)၊ ၂၀၀၈ စက္တင္ဘာလ)

`တအားၾကီး မ်က္စိမွိတ္ ရူးသြပ္လို႕လည္း ေအာင္ၿမင္မႈ မရႏိုင္ဘူး။ မၿဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ အခုေၿပာတဲ့ ကံ၊ ဥာဏ္၊ ၀ီရိယ အဲဒီသံုးမ်ိဳးေတာ့ ပါမွရမယ္။ မလြဲမေသြ ပါရမယ္ဗ်ာ´ လို႔ ေရာ့ခ္အဆိုေတာ္ ကိုေလးျဖဴက အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုမွာ ေျဖသြားဖူးပါတယ္။
(Source: http://rockienet.ning.com/page/2401392:Page:1649)

ဆက္ရန္...

(စာၾကြင္း။ ဒီေဆာင္းပါးနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ဘေလာ့ဂါေတြျဖစ္တဲ့... မပန္ဒိုရာ၊ အံ့ဘုန္းျမတ္၊ ေတာေက်ာင္းဆရာ၊ လမ္းအိုေလး တို႔ကို ေက်းဇူးတင္လိုပါသည္။ ဒီေမးခြန္း၊ ဒီစိတ္ကူးမ်ားကို ရဖို႔ သူတို႔ဘေလာ့ဂ္က ပို႔စ္ေတြက ကၽြန္ေတာ့္ကို အမ်ားႀကီး အေထာက္အကူျဖစ္ေစခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ပါ။)

ေမတၱာျဖင့္

ဟန္သစ္ၿငိမ္

Posted by Admin on Wednesday 24 June 2009 - 12:53:38 |

Comment(s): 0